Bizim Sözlük
Köyümüz Edebiyatı
Çeltikli Köyüne ait konuşma dili -Bizim sözlük
Her yörenin kendine özgü bir şivesi ve dili vardır. Bizim ÇELTİKLİ
köyünde öncelikle şiveden bahsetmek gerekirse;
K harfi G ye , T harfi D ye dönüştürülerek kullanılır. R ve L ile başlayan kelimelerin
başına ise çoğunlukla İ harfi getirilir.(Örnek:İladik,ilimon,irecep gibi). Kelimerin
sonu ise daha kestirmeden atılarak cümleler bitirilir. (Geliyorum:Geliym, Gidelim:Gidek,
Ne yapıyorsun:Napıyn vb.) Örnek olarak Gelmek fiilini çekmek gerekirse;
Ben geliym
Sen geliyn
O geliy
Biz gelüyk
Siz geliyniz
Onlar geliyler gibi
Ayrıca Köyümüzde şivesel olarak kullanıan bazı kelimeler ve karşılıklarından
örnek verelim;
Remük=Remork, Bilader=Birader, Ana=Anne, Tiken=Diken, Aru=Arı, Gave=Kahvehane,
Terefü=Teravih, Gavza=Havza, ıladik=Ladik, Mayiş=Maaş, Haşlık=Harçlık, Tokdur=Doktor,
Herkes=Herkez, Honi=Huni, Golonya=Kolonyağı, Leş=Üleş, Porasa=Pırasa, Cığara=Sigara,
Hursuz=Hırsız, Fişne=Vişne, Boba=Baba, Isgılık=Islık, Mahana=Bahane, Talla=Tarla, Kepenek=Kelebek, Kiremüt=Kiremit, Yımırta=Yumurta,
Sıfra=Sofra, Hıyar=Salatalık, Terezü=Terazi, Gayfaltı=Kahvaltı, Bağarsuk=Bağırsak,
Aneter=Anahtar, Gıraa=Kırağı gibi...
Şimdide bizim sözlüğü inceleyelim...
A |
| Aba |
Ceket,giysi |
| Aga |
Abi veye büyüklere hitap |
| Aş |
Çorba |
| Aha |
ışte burada |
| Alma |
Elma |
| Alimallah |
Yemin ederim |
| Angut |
Aptal,enayi,salak |
| Aze |
Kalça,kaba yer |
| Annaç |
Karşısı |
| Aygül |
Ayçiçeği |
| Abu |
Abla |
| Avara |
ışi olmayan |
| Anız |
Ekin kökü |
| Apolya |
Hoparlör |
| Amarat |
Çalışkan becerikli kadın |
| Ahretlik |
Candan kız arkadaş |
| Ağartu |
Yoğurt |
B |
| Badik |
Kaz yavrusu |
| Baldırcan |
Patlıcan |
| Bakraç,bakır |
Su kabı |
| Bağırdak |
Bebek sarma bezi |
| Balak |
Manda yavrusu |
| Bandik |
Kadın giysisi |
| Badal |
Merdiven basamağı |
| bıyıl |
Bu sene |
| bi gaydeki |
Bir cüret,bir kendini beğenmişlik |
| bi cimcik |
Çok az |
| Böğür |
Göğüs |
| bisürgeç |
Ekmek çevirme maşası |
| Boğazsak |
Obur |
| Boyunbağı |
Atkı,kaşkol |
| Bostan |
Bahçe |
| Baytar |
Veteriner hekim |
| Bakır |
|
| Bıldır |
Geçen yıl |
| Buymak |
Çok üşümek |
| Bek |
Sert |
C-Ç |
| Çağlık |
Lavabo,banyoluk |
| Cerek |
Uzun ince ağaç |
| Cember |
Yemeni |
| Cicik |
Göğüs,meme |
| Cimbek |
Sevimli açıkgöz çocuk |
| Comba |
Manda yavrusu |
| Cof coflu |
Her haliyle güzel |
| Cor |
Fıtık |
| Çaput |
Bez parçası |
| Çıkı |
Yiyecek bohçası,çıkın |
| Çimmek |
Banyo yapmak |
| Çoşdal |
Çok konuşan,gezen |
| Çıbartmak |
Çok dövmek |
| Ceyran |
Elektrik |
| Cırcır |
Fermuar |
| Çirşef |
Belalı,geçimsiz kişi |
| Çokmak |
Havlamak |
| Cere,cera |
Güç kuvvet |
| Çağa |
Çocuk |
D |
| Dağ |
Orman |
| Dayak |
Destek,payanda |
| Dene |
Buğday |
| Dinelmek |
Ayakta durmak |
| Dutak |
Kazan tutucağı |
| Dadanmak |
bir şeye alışmak |
| Dömbek |
Darbuka |
| Dırık |
Zayıf ,sıska |
| Dozanak |
Bahar sineği |
E |
| Esbap |
Çamaşır |
| Eccük |
Biraz |
| Ellağam |
Zannderim,herhalde |
| Evelce |
Önce |
| Emmi |
Amca |
| Eme |
Babanın kız kardeşi,hala |
| Emzük |
Biberon,emzik |
| Emzüklü |
Memede çocuğu olan kadın |
| Estek-köstek |
Ivır zıvır |
| Eyce |
Güzel |
| Erişte |
Köy makarnası |
| Eğsük |
Eksik |
| Eğüsüketek |
Yeni yetişme kız çocuğu |
| Esas |
Gerçek |
F |
| Fisil |
Tohumluk soğan |
| Filke |
Musluk |
| Fisdon |
Uzun Kadın elbisesi |
| Fırıldak |
Art niyet,rüzgar gülü |
| Ferik |
Genç tavuk |
| Fışgın |
Ağaç Sürgünü |
| |
|
G |
| Gaaş gaaş |
Suyun bolca akması |
| Gara nastik |
Lastik ayakkabı |
| Ganruk |
Balgam |
| Gavşamak |
Sıvanın gevşemesi,dökülmesi |
| Galuk |
Evde kalmış kız |
| Gıynaşuk |
Hafif aralıklı |
| Garamak |
Kötülemek |
| Gâvur |
Yaramaz kötü kişi |
| Gıcık |
Koyun yavrusu |
| Gısmuk |
Cimri |
| Gevük |
köy evlerindeki ağaç askı |
| Gı |
Kızlara hitap |
| Gıç |
Bacak,kaba yerler |
| Gömbe |
Kap içinde fırında pişirilmiş ekmek |
| Gulaklı |
ıki saplı bakır yemek kabı |
| Güdül |
Küçük somun ekmek |
| Gubat |
Kaba,kullanışsız |
| Gubarmak |
şişmek,kafa tutmak |
| Gayde |
Hızlı,hareketli |
| Gözer |
ıri gözlü elek |
| Gocamak |
ıhtiyarlamak |
| Gocarı |
ıhtiyar kadın |
| Guyöv |
Damat |
| Göynek |
Gömlek |
| Gaklaç |
Kaba hareketleri olan kişi |
| Gezgüç |
Çok gezen |
| Göbel |
Öksüz Çocuk |
| Gütmek |
Hayvan otlatmak |
H |
| Heç |
Pis olma |
| Halbur |
Kalbur |
| Hapaz |
Avuç dolusu |
| Haşat |
Yorgunluk,hasizlik |
| Haya |
Yumurtalık |
| Hayat |
Ev girişi,avlu |
| Hamursuz |
Mayasız ekmek |
| Ha |
Efendim,ne diyorsun |
| He |
Evet |
| Helle |
Un çorbası |
| Herif |
Adam |
| Hopcik |
Tez canlı,oynak |
| Hörtüm |
Yudum |
| Hela |
Tuvalet |
| Hami |
Öylemi |
| Hoplamak |
Atlamak |
| Herk |
Nadas |
I-İ |
| Ilıncak |
Salıncak |
| Irgalamak |
Sallamak |
| İlâam |
İlahi,hayret,şaşma |
| İlağen |
Leğen |
| İlistir |
Süzgeçlikap,kevgir |
| İrdemek |
Hor görmek |
| İddirseği |
Arpacık,göz çıbanı |
| İsgembi |
Sandalye |
| Isgılık |
Islık |
| İt üzümü |
Böğürtlen |
K |
| Kelem |
Lahana |
| Kemçük |
Ufak tefek çirkin kız |
| Kemre |
Hayvan gübresi |
| Keperüm |
Kepeklenmiş meyve |
| Kepenek |
Kelebek |
| Kesmük |
Meyvenin arta kalan kısmı |
| Keşkek |
Yarmadan yapılan yemek |
| Kömüş |
Manda |
| Kötek |
ıri sopa |
| Kip |
Sıkı,sağlam |
| Kopça |
Düğme |
| Kıt |
Az |
| Kelik |
Küçük kulübe,ev |
| Kıyak |
Güzel |
| Kürtük |
Kar birikintisi |
| Kurtulmak |
Doğum yapma |
| Kırmızı |
Domates |
L-M |
| Löküs |
Gazlı lüks lambası |
| Makat |
Evlerde oturma yeri,sedir |
| Mangaş |
Cımbız |
| Marsuk |
Kötü odun kömürü |
| Mecel |
Hal,güç,kuvvet |
| Mık |
Çivi |
| Mıklama |
Yumurta kırılarak yapılan yemek |
| Modurdanmak |
Kendi kendine konuşmak |
| Mücüver |
Omlet |
| Mahsus |
Yalan |
| Motur |
Traktör |
Ö |
| Öğürmek |
Kusmak |
| Öllük |
Elenmiş toprak |
| Öllüğün körü |
Kızma ifadesi |
| Ötürmek |
ıshal olmak |
| Öğsü |
Ateş karıştırma değneği |
P |
| Pıtıl |
Sacta pişen bir tür ekmek |
| Partal |
Yalan |
| Pakla |
Fasulye |
| Peşgur |
Havlu |
| Pin |
Kümes |
| Parpu |
Fırın süpürgesi |
| Posdal |
Ayakkabı |
R-S |
| Remük |
Remork |
| Seğirtmek |
Koşmak |
| Sırtlan |
Kazma dişli olan |
| Sırık |
Uzun değnek |
| Su dökmek |
Küçük abdest |
| Sümsük |
Pisboğaz,arsız |
| Süksün |
Çene,boyun kısmı |
| Soku |
ıçi oyulmuş taş dibek |
| Sokranmak |
Söylenmek |
| Somak |
Mısır koçanı |
| Sıva |
Evlerde salon |
| Sürgü |
Merdiven |
| Sövelmek |
Ayakta durmak |
| Sıçan |
Fare |
| Sabi |
Küçük çocuk |
| Sitil |
Küçük yemek kazanı |
| Sökütmen |
Küçük oturak |
| Samanlık |
Saman konulan yer |
| Sardırmak |
Anlaşmak,aynı kafada olmak |
| Sini |
Büyük tepsi |
| Sulusepken |
Karla karışık yağış |
ş |
| şallak |
Çıplak,fakir |
| şibik |
Ördek |
| şinik |
Ölçeğin yarısı |
| şip |
Hızlı |
| Şennik |
Düğün,eğlence |
| şüşürtlek |
Balon |
| |
|
T |
| Tikân |
Dükkan,bakkaliye |
| Tosun |
Erkek sığır |
| Tumman |
Alt iç çamaşırı |
| Tez |
Çabuk |
| Tüh |
Yazık oldu anlamında |
| Tök |
Hindi |
| Tafra |
Çalım,kaba davranış |
| Teyin |
Sincap |
| Tirit |
Yağlı sac ekmeği |
| Teknedibi |
Bir çeşit ekmek |
| Tosba |
Kaplumbağa |
| Teyküllü |
Sevgili |
| Tömek |
Ahır penceresi |
| Velasılı kelam |
Sözün kısası,özü |
Y |
| Yalak |
Hayvan su kabı |
| Yeğin |
Çok bol |
| Yeğincek |
Tez canlı |
| Yumak |
Yıkamak,temizlemek |
| Yel |
Rüzgar |
| Yemeni |
Kadın baş örtüsü |
| Yeğni |
Hafif |
| Yaban |
Uzak |
| Yüklü |
Hamile |
| Yeni yetme |
10-15 yaşlarında çocuk |
Z |
| Zartalak |
ıri patavatsız |
| Zeklenmek |
Taklit yapmak |
| Zelzele |
Deprem |
| Zımzık |
Yumruk |
|